‘Werk is een link naar een niet medisch leven en werk zet iemand letterlijk weer in beweging.’

In 2017 zijn er in Nederland circa 110.000 nieuwe gevallen van kanker gediagnosticeerd, dat betekent dat 300 mensen per dag de diagnose kanker krijgen. Dat blijkt uit cijfers van het Integraal Kankercentrum Nederland. Dat is een databank die bijhoudt hoeveel mensen welke soort kanker krijgen. Veel van deze mensen die kanker krijgen zijn werkzaam. De werknemer wordt plotseling patiënt en dit kan voor de werknemer, collega’s en werkgever grote gevolgen hebben. Steeds meer mensen willen blijven werken, na maar ook tijdens de behandeling. Zorgen dat iedereen mee kan blijven doen op het werk vraagt om een gezamenlijke aanpak. Een goed verzuimbeleid bij werknemers met kanker draagt bij aan het verkorten van langdurig verzuim. Ook draagt een goed verzuimbeleid bij aan het stimuleren van werknemers met kanker om betrokken te zijn en blijven bij de organisatie.

De ziekte kanker betekent niet altijd dat een werknemer arbeidsongeschikt wordt. Ook tijdens behandelingen willen en kunnen mensen steeds vaker werken. Het blijven werken of terugkeren naar werk hangt samen met de soort kanker, het stadium van de ziekte en het type behandeling (een operatie, chemo-, immuno- en hormoontherapie, bestraling etc.). Deze intensieve behandelingen kunnen op korte en/of lange termijn voor bijwerkingen zorgen. Naast lichamelijke klachten kunnen er ook psychische klachten worden ervaren. Zo is vermoeidheid een vaak ervaren klacht, die zowel een fysieke als psychische component kan hebben.

De lange termijn gevolgen (van de behandeling) heeft invloed op werkhervatting. De werknemer kan door de ingrijpende ziekte twijfelen aan eigen kunnen en vindt het mogelijk lastig om de opbouw van zijn of haar werk vorm te geven. Ze kunnen niet altijd meteen (geheel) terug in hun oude functie en hebben vaak een aangepaste werkplek nodig.  Opbouw van uren en taken dienen gestructureerd opgebouwd te worden. Dit doet een beroep op de andere  teamleden.  Goede afspraken over vervanging, verantwoordelijkheden en takenverdeling voorkomen dat andere teamleden door ziekteverzuim meer werkdruk ervaren en hierdoor overbelast raken.

Om langdurig verzuim van een werknemer te voorkomen na een levensbedreigende ziekte als kanker is een ondersteunende (werk)omgeving van belang. Verbinding met de werkvloer helpt mee aan het terugkeren in het eigen werk en het herstel van de kankerpatiënt. Weer aan de slag gaan geeft grip op het leven en werk, waarbij het belangrijk is dat dit onder deskundige begeleiding gebeurd. Door goede communicatie en helder verzuimbeleid weten de teamleden waar zij aan toe zijn. Hierdoor kunnen ook zij aangeven wat zij nodig hebben om de uitval van de zieke werknemer op te vangen en anticiperen op welke maatregelen genomen moeten worden om de zieke werknemer te vervangen of te ondersteunen tijdens re-integreren.

Goede samenwerking met werkgever/werknemer en de bedrijfsarts, bedrijfsmaatschappelijk werk en andere disciplines heeft als resultaat een betere begeleiding op de werkvloer. Wanneer de werkomgeving overzichtelijk en veilig genoeg is voor de werknemer zal dit bijdrage aan een sneller en beter herstel. ‘Werk is een link naar een niet medisch leven en werk zet iemand letterlijk weer in beweging.’

 Tips hoe deze kennis en samenwerking te verbeteren

  • Maak gebruik van de expertise binnen het team. Laat presentaties geven door een bedrijfsmaatschappelijk werker, teamlid of verzuimcoach over herstel en kanker tijdens een inhoudelijk overleg.
  • Verspreid folders en gegevens van websites voor meer informatie over kanker (soort) en werkhervatting.
  • Laat leidinggevenden een workshop volgen over het begeleiden van de werknemer op de werkvloer na of tijdens herstel van kanker.
  • Wijs een contactpersoon op de werkvloer aan die de communicatie tussen werk en werknemer onderhoudt. Ook al tijdens de behandelingen. Hierdoor blijft de werknemer betrokken bij het werk, mits het niet uit het perspectief is van controle. Dit is prettig voor collega’s die willen weten hoe het met de werknemer gaat en ook voor de werknemer zelf.
  • Houdt een contactpersoon aan; ook als de werknemer weer werkt. Niet iedereen wil op zijn werk over zijn ziekte praten en zo’n contactpersoon kan dan vragen van teamleden beantwoorden die willen weten hoe het gaat.
  • Regel een vangnet op het werk als het werk ineens niet meer lukt of stel een buddy aan tijdens werkhervatting; een collega waar de werknemer terecht kan om even uit te blazen
  • Schrijf een protocol voor werknemers met handvatten voor verzuim van werk door kanker. Beschrijf onderwerpen als: aanwijzen van een contactpersoon, vervanging, mogelijkheden tot werkaanpassingen, communicatieadviezen, buddysysteem, informatie over taken en verantwoordelijkheden van teamleden, verwijzing naar informatie over herstel na kanker, wie ondersteuning kan bieden enzovoort.
  • Maak gebruik van de expertise van bedrijfsmaatschappelijk werk. Een bedrijfsmaatschappelijk werker kan de coping strategieën, de balans tussen draagkracht en draaglast van de werknemer in kaart brengen. Hij heeft inzicht in risicofactoren die kunnen leiden tot verzuim. Hij kan de werknemer motiveren om initiatief te tonen richting het werk en ondersteunen bij problemen die hij ervaart op de werkvloer.
  • Maak gebruik van de expertise van bedrijfsmaatschappelijk werk binnen het zorgteam. Laat ze een samenwerking aangaan ter preventie van langdurig verzuim.
  • Zorg voor een intensievere samenwerking tussen verzuimcoach en bedrijfsmaatschappelijk werker bij de Gebruik hierbij het meetinstrument ‘de  lastmeter’. Dit is een korte vragenlijst waarop de werknemer kan aangeven welke klachten hij ervaart als gevolg van zijn ziekte.  Dit is een goed instrument om een beeld te krijgen welke zorg nodig is voor herstel.
  • Deel kennis en stimuleer samenwerking tussen verzuimcoach/arbeidsdeskundige, bedrijfsmaatschappelijk werker, zorgteam, leidinggevende en bedrijfsarts. Zorg dat je maatwerk kunt bieden.
  • Wees op de hoogte van verschillende mogelijkheden variërend van oncologische revalidatie tot eerstelijns fysiotherapie/ psychologie. Maak gebruik van hulp die vergoed wordt door de zorgverzekeraar om de kosten te drukken en verwerk die in het plan van aanpak.
  • Maak de werknemer bewust van de mogelijkheden van online hulpverlening, social media en apps (zoals bijvoorbeeld de activiteiten weger). Deze online hulpmethoden zijn vaak niet heel duur en omvatten zelfmanagement strategieën die werknemers ondersteunen bij herstel na kanker.
  • School teamleden in een goed communicatiemodel, zodat onderlinge communicatie verbeterd wordt. Door beter communicatie kunnen werknemers die herstellen van kanker ook beter worden ondersteunt. Vraag als leidinggevende door over wat iemand nodig heeft om het werk beter te kunnen doen of geef feedback als iemand over zijn grenzen dreigt te gaan.
  • Zorg dat de betrokkenen aantoonbare kennis hebben over herstel na kanker.

Meer weten, kijk op:

www.kanker.nl, www.iknl.nl, https://nfk.nl/kanker-en-werk, https://31032011.iknl.nl/cijfers/nieuws?page=2.